خبرگزاري ميراث فرهنگي ـ گروه فرهنگ و هنر ـ محمد فرخي يزدي در سال 1267 خورشيدي،برابر با 1306ه.ق در يزد چشم به جهان گشود و علوم مقدماتي را در اين شهر فرا گرفت. از همان كودكي رنج و سختي را حس كرد و از نزديك، درد و رنج اطرافيان خود را ديد و بر اثر اين رنجها بود كه روحيه انقلابي در وي پديدار شد و چون ذوق سرشاري به شعر داشت افكار انقلابي خود را به نظم كشيد.

 

فرخي در روزهاي نخستين شکل گيري مشروطيت و تشكيل حزب دموكرات ايران از دموكرات خواهان يزد شد. حاكم يزد دستور داد ،دهان او را به خاطر سرودن اشعار انقلابي با نخ و سوزن بدوزند .فرخي در سال 1328 ه. ق به تهران آمد و به فعاليت هاي خود ادامه داد و اشعار و مقالات انقلابي در نشريات مختلف آن دوران منتشر کرد. او در جنگ جهاني اول به بغداد و كربلا رفت و چون تحت تعقيب انگليسي ها بود،پياده و از بيراهه ،خود را به شهر موصل از آنجا به ايران رساند. 

 

فرخي در دوره نخست وزيري وثوق الدوله به علت مخالفت با قرارداد 1919 ميلادي به زندان افتاد و سه ماه را در آنجا گذرانيد. پس از آزادي در سال 1340 ه. ق روزنامه «طوفان» را منتشر و با نشر مقالات انتقادي به آگاهي و بيداري مردم كمك فراواني كرد.

 

اين شاعر انقلابي در جشن دهمين سالگرد انقلاب اكتبر شوروي در سال 1927 ميلادي بنا به دعوت دولت اتحاد جماهير شوروي به آن كشور رفت و چند روزي را در آنجا گذراند و بعد از بازگشت به ايران سفرنامه اي نوشت و در روزنامه طوفان منتشر کرد.مقالاتي که بر خلاف تمايل دولت بود و موجب توقيف روزنامه و ناتمام ماندن روزنامه اش شد.

 

فرخي در دوره هفتم مجلس شوراي ملي از طرف مردم يزد به نمايندگي مجلس انتخاب شد ولي در نتيجه ناخشنودي مأمورين دولتي ناچار شد به برلين مهاجرت کند. اوهيچ وقت كار دست از نوشتن و آگاه کردن مردم برنداشت. بعد از مدتي، رسماً به او اجازه داده شد كه به تهران بازگردد ولي كمي بعد از آن به اتهام توهين به خانواده سلطنتي دستگير شد و به زندان افتاد و سرانجام در 25 مهر ماه سال 1318 شمسي به دستور رضاشاه در زندان شهرباني به وسيله آمپول هوا كشته شد. از مدفنش نيز اطلاع دقيقي در دست نيست.

 

 تنها مي توان گفت،فرخي يزدي از بزرگ ترين شاعران غزلسراي عصر خود بود. غزليات سياسي وي در ادبيات فارسي بي نظير است. با اين كه او از تحصيلات عاليه بي بهره بود وليكن شعر او بسيار پيچيده و محكم تر از اشعار معاصرانش است. اشعار فرخي داراي مفهومي جدي و قاطع و معتقد به آرماني است كه حاضر است به خاطر آن خود را قرباني کند.او در اشعارش هرگز از شورانيدن ملت عليه تمام نيروهايي كه مردم را استثمار کرده بودند، فرو گذاري نكرد. او از لحاظ قالب شعري هوادار شعر قديم بود و همين عامل يكي از دلايل شهرت اشعار او شد. او در اشعارش به شدت از طبقات محروم جامعه دفاع مي كرد و به طور كلي بايد گفت كه سخن و شعر فرخي در فرمي كلاسيك و داراي مفهومي انقلابي و مدافع حقوق رنجبران است.

 

سازمان انتشارات جاويدان،ديوان فرخي يزدي را در سال 1360 منتشر کرده است.