بازگشت به صفحه نخست

سفرنگاری شرق خراسان / نهم و دهم آذرماه

سفرنگاری شرق خراسان / نهم و دهم آذرماه ۱۳۹۶

تربت جام – تایباد – سنگان – نشتیفان - خواف

- سفر از تهران به مقصد مشهد با قطار ۴ تخته موسوم به پرستو آغاز شد ( ۲۱:۳۰شب روز هشتم تا ۸:۰۰ صبح روز نهم )

- ساعت ۸:۳۰ صبح روز نهم از مشهد با اتوبوس ۲۵ صندلی راهی تربت جام شدیم ( طی طریقی حدود ۲ ساعت ونیم )

تربت جام …

- تربت جام را به جهت وجود تربت شیخ احمد جام در این شهر ، تربت جام گویند.

- عارف قرن ۵ و ۶ هجری ، متولد یکی از روستاهای کاشمر که وفاتش را به سال ۵۳۶ هجری می دانند. از کرامات او سواد خدایی ایشان است و ۱۴ کتاب منتسب به اوست که تعدادی از کتابها در حمله مغول از بین می رود.

- ژنده پیل از القاب وی بوده که به جهت هیکل بزرگ و یا سبک لباس پوشیدنش او را با این لقب می خواندند. وی دارای ۴۲ فرزند بوده ( ۳۹ فرزند پسر و ۳ فرزند دختر ) .

- مجموعه کم نظیر شیخ احمد جام کلکسیون زیبایی از دوران مختلف تاریخی می باشد. ایوان دوره ایلخانی ، گنبد سبز دوره تیموری و بناهایی از زمان سلطان سنجر ، دوران صفوی و قاجار.

- این مجموعه به صورت شخصی و توسط نتیجه های ایشان نگهداری و مراقبت می شود.

تایباد و سنگان …

- پس از دیدار با شیخ احمد جام و مجموعه ای که از دیدن آن سخت به حیرت درآمدیم راهی تایباد شدیم (‌طی طریقی حدود ۱ ساعت ) .

- نکته ای که حسابی به چشم می آمد مهمان نوازی اهالی و مردمی بود که با دیدن گروه ما به هیجان آمده و ما را برای صرف چای و ناهار به منازلشان دعوت می کردند.

- پس از صرف ناهاری بسیار با کیفیت در رستوران محمدی ، خیابان شهید بهشتی ، جنب پست بانک (‌پیشنهاد غذا ، چلو گوشت لذیذ ) بر سر مزار ابوبکر تایبادی حاضر شدیم.

- تایباد مهد علم ،‌عرفان ، تصوف و موسیقی است و مولانا زین الدین ابوبکر تایبادی فقیه قرن هشتم هجری ، پیر و مرشد امیر تیمور گورکانی است و یکی از سه دلیل آمدن تیمور به خراسان بود. مولانا در سال ۷۹۱ هجری وفت نمود و شاهرخ تیموری این بنا را به احترام وی برپا نود . معماران این بنای ارزشمند دوره تیموری استاد قوام الدین شیرازی و برادرش غیاث الدین شیرازی بوده اند که در سال ۸۴۸ هجری ساخت آن به پایان می رسد.

از جمله شاهکارهای این بنا می توان به کتیبه ای به خط ثلث که با آجر تراشیده شده بر روی کاشی قرار دارد اشاره نمود و همچنین یادگاری نویسی هایی از شخصیتها و افراد مشهور از جمله میرزا الغ بیک …

- در سرراه تایباد به سنگان  دیداری با مناره یا میل سلجوقی کرات داشتیم.

- در فاصله ای کمتر از ۱ ساعت از تایباد به سنگان رسیدیم.

- در سنگان دیداری با مسجد جامع از دوره خوارزمشاهی و بنایی مشهور به گنبد از دوره سلجوقی داشتیم .

نشتیفان ، زوزن و خواف …

- در فاصله ای کمتر از نیم ساعت از سنگان  به نشتیفان رسیدیم و در اقامتگاه بوم گردی آقای پور یعقوب سکنی گزیدیم.

- ساعت کمتر از هفت شب بود ، پس از صرف چای آتشی و مختصری استراحت به شنیدن دوتار نوازی تنی چند از هنرمندان نشتیفان مشغول دیم و به هنگام شام با غذای محلی کشک زرد و کوکو سبزی پذیرایی شدیم.

- قبل از خواب دیداری شبانه با آسبادهای نشتیفان در مجاورت محل اقامت داشتیم و از قناتی در آن نزدیکی دیدن کردیم و در بازگشت به خوابی خوش فرو رفتیم.

- صبح روز دهم  پس از صرف صبحانه به دیدارصبحگاهی  آسبادهای نشتیفان رفتیم.

- منطقه خواف که درمسیر بادهای ۱۲۰ روزه سیستان قرار گرفته، دارای آسبادهای فراوانی است که پره های چوبی آن توسط بادهای مذ کور به حرکت درآمده ، نیروی حا صل به سنگ آسیا منتقل شده و آرد کردن گندم ها صورت می گیرد.

در حال حاضر تعداد ۳۳ آسباد در منطقه نشتیفان حفظ  و نگهداری شده است که متاسفانه قدمت آنها به درستی معلوم نیست هر چند که به گفته اهالی ، قدمت آنها حداقل به دوره تیموری باز می گردد ( تعداد آسبادها و قدمت آنها جای تحقیق و پژوهش بیشتر دارد )

مردم محلی ، بادهای ۱۲۰ روزه را باد کوه و شروع وزش آن را از بهار دانسته که تا اوایل پاییز ادامه می یابد. این باد در طول مدت شبانه روز با قدرت بسیار زیاد و مداوم ادامه داشته ، تنها بادی است که می تواند آسبادها را به چرخش درآورد . قدرت آرد کردن هر آسباد در ساعت حدود ده کیلو برآورد شده است .

- از نشتیفان به قصد دیدار با مسجد زیبای ملک زوزن راهی قاسم آباد در نزدیکی نشتیفان شدیم.

مسجد ملک زوزن …

- این بنا به سبک خراسانی و از مساجد دو ایوانی عهد خوارزمشاهیان بوده است که توسط  ملک قوام الدین زوزنی ، روی بقایای مسجد قبلی در سال ۶۱۶ هجری ساخته شده است .

- در باز گشت به نشتیفان ، پس از صرف ناهار محلی با نام بادمجان قلفی و آبگوشتی خوشمزه ، اسباب سفر را جمع کرده و در مسیر نشتیفان به خواف به دیدار مدرسه کم نظیر غیاثیه خرگرد شتافتیم.

یارب به دور دار بلا و نیاز و قحط         از خطه خراسان خاصه ز خاک خواف

زیرا که جمله مومن و پاکند و معتقد        با دین نیک و مذهب خوب و ضمیر صاف

روضه خلد – مجد خوافی – ص ۱۲۸

مدرسه ی غیاثیه خر گرد…

- در خرگرد خواف نزدیک جاده آسفالت بنایی دیده می شود که زمانی مهم ترین مرکز تعلیم و تربیت بوده است . براساس کتیبه موجود ، این مدرسه در سال ۸۴۸ هجری به دستور خواجه غیاث الدین پیر احمد خوافی ، وزیر شاهرخ میرزا ، بنا شده است .

این بنا که به سبک آذری ساخته شده است ، نماینده ای شایسته از معماری دوره ی تیموری است و در چهار طرف این مدرسه چهار ایوانی ، ۱۶ حجره در دو طبقه فرا گرفته است.

معمار بنا استاد قوام الدین شیرازی بوده  که درهنگام ساخت این بنا فوت کرده و کار نیمه تمام وی را برادرش غیاث الدین شیرازی که مجموعه گوهرشاد مشهد و هرات را نیز ساخته است ، کامل می کند .

مدرسه غیاثیه در زمان شکوهش از بهترین دانشگاه های اسلامی بوده و دانشمندانی همچون ابوبکر پوشنجی خرجردی و ابو نصر خرجردی از تربیت شدگان این مدرسه بوده اند.

- از خرگرد تا خواف راهی نبود و به محض درآمدن در خواف بر سر مزار حافظ ابرو و خواجه  پیر احمد حاضر شدیم .

آرامگاه حافظ ابرو …

بنده کمترین دولت خواه                    کاتب العبد عبد لطف الله

آنکه شهرت به حافظ ابرو                یافته پیش میرشاه و سپاه

- شهاب الدین عبدالله بن لطف اله مشهور به حافظ ابرو، مورخی نامدار و امانتدار ، متولد هرات که اوقات زیادی همراه شاهرخ بوده است . تولد او رابه سال ۷۶۳ هجری  و وفاتش را به سال ۸۳۳ یا ۸۳۴ قمری دانسته اند.

از جمله  تالیفات وی زبده التواریخ بایسنقری ، ذیل جامع التواریخ رشیدی ، تاریخ آل مظفر، تاریخ ملوک کرت ، تاریخ شاهرخ میرزا ، جغرافیای حافظ ابرو ، سربداریه و حقیقت می باشد.

در وجه تسمیه نام او آمده که در نوشتن حقایق نگهدارنده آبروی افراد بوده و دیگر اینکه دارای ابروان پیوسته و زیبا بوده است.

وی نزد مردم خواف به بابای ابدال ( که دارای کرامات زیادی است ) معروف است و مزار وی در خواف مورد احترام بوده و موقوفات زیادی اعم از زمین و آب قنات در گذشته داشته است .

- غیاث الدین پیر احمد خوافی که وفات آن را به سال ۸۷۵ هجری می دانند ،  وزیر شاهرخ تیموری بوده که چهل سال منصب وزارت داشته وسهم بسزایی در عمارت ها و آبادانی ها داشته از جمله ساخت بناهایی چون مدرسه غیاثیه ی خر گرد ، مزار شیخ زین الدین خوافی و جماعت خانه مزار شیخ زین الدین ابوبکر تایبادی .

- دیداری از خانه ای داشتم که می گفتند روزگاری سید حسن مدرس به هنگام تبعیدش به خواف به مدت یک هفته یا یک ماه در این منزل ساکن بوده که امروزه آن را با نام خانه قرشی می شناسند.

- در پایان سفر دیداری با امام جمعه اهل تسنن خواف داشتیم و پس از دیدن اداره میراث فرهنگی و موزه مردم شناسی راهی ایستگاه قطار شدیم.

- سفر ازخواف به مقصد تهران با قطار ۶ تخته ( ۱۷:۳۰عصر روز دهم تا ۷:۰۰ صبح روز یازدهم )

۲ نظر در “سفرنگاری شرق خراسان / نهم و دهم آذرماه”

  1. ملیحه همدانی نوشته است:

    سپاس از برگزاری این سفرها و ممنون از نگارش سفر نامه.

  2. میثم نوشته است:

    سلام دوست عزیزم
    سفرنامه خیلی جذابی بود
    واقعا که استان خراسان جاذبه های گردشگری زیادی داره که خیلی از مردم باهاش اشنا نیستن و افرادی مثل شما با انتشار این سفرنامه ها باعث میشن که مردم بیشتر ایران عزیز رو بشناسن و به جاذبه های گردشگری که تو ایران هست توجه کنند
    شما ایا تور گردشگری هم برگزار میکنید؟

ارسال نظر

 
نام:
ایمیل (نمایش داده نخواهد شد):
وب سایت:


برای جلوگیری از فرستادن هرزنامه،‌کاراکتر های روبرو را در زیر وارد نمایید در صورت ناخوانا بودن اینجا را کلیک کنید
Click to hear an audio file of the anti-spam word